Waarom gaan lagers en aandrijvingen kapot, zelfs als ze op tijd worden gesmeerd?
De 6 functies van een smeermiddel
Uit diverse studies blijkt dat 40–50% van alle voortijdige lagerdefecten rechtstreeks kan worden teruggevoerd op onjuiste of vervuilde smering. Ook het energieverlies is aanzienlijk: naar schatting gaat ongeveer 20% van het wereldwijde elektriciteitsverbruik verloren door onnodige wrijving.
De reden? Een smeermiddel heeft meer taken dan alleen het verminderen van wrijving. Als een van deze functies niet goed werkt, ontstaan er problemen.
De 6 (en soms 7) functies van een smeermiddel
| Functie | Wat het doet | Bijzonder belangrijk voor |
|---|---|---|
| 1. Wrijving verminderen | Vormt een film, voorkomt contact tussen metalen → minder warmteontwikkeling en energieverlies | Alle draaiende onderdelen (lagers, tandwielen, kettingen) |
| 2. Slijtage beperken | Beschermt tegen piekbelastingen, hechtings- en slijtagebeschadiging | Lagers, glijlagers, kettingen |
| 3. Warmte afvoeren | Voert warmte af uit belaste zones | Versnellingsbakken, circulatiesystemen |
| 4. Vervuiling tegengaan | Voert vuil en vocht af (olie) of sluit het in (vet) | Lagers, open aandrijvingen, kettingen |
| 5. Corrosie/oxidatie voorkomen | Vormt een barrière tegen vocht, zuurstof en chemicaliën | Lagers in vochtige omgevingen, kettingen, voedingsmiddelen- en farmaceutische industrie |
| 6. Afdichten tegen binnendringen | Barrière tegen stof, vuil en vocht | Lagers, afdichtingen, apparatuur voor buitengebruik |
| 7. Kracht overbrengen | Brengt druk/energie over via vloeistof | Hydraulische systemen, transmissies |
Uitdagingen in de moderne smering
De zes functies zijn algemeen bekend, maar de omstandigheden waaronder ze moeten functioneren, zijn veeleisender geworden:
- Hogere belastingen en snelheden
Compacte machines met hogere specifieke belastingen en temperaturen maken de smeerfilm kwetsbaarder. - Strengere reinigings- en hygiëne-eisen
Vooral in de voedingsmiddelen- en farmaceutische industrie worden smeerfilms steeds vaker blootgesteld aan frequente en agressieve reiniging. - Wetgeving en regelgeving
Stoffen zoals PFAS, PTFE en microplastics staan wereldwijd onder toenemende druk. - Slechte en ongecontroleerde smeerpraktijken
Over- en onder smering, het mengen van onverenigbare producten of het overslaan van smeerpunten zijn nog steeds verantwoordelijk voor veel storingen. - Gebrek aan verantwoordelijkheid voor smeeronderhoud
Als smering wordt gezien als ‘slechts een taak’ in plaats van een cruciale betrouwbaarheidsfactor, blijven de problemen bestaan. - Geen KPI’s om smeerprogramma’s aan te sturen
Zonder duidelijke meetcriteria is het onmogelijk om inzicht te krijgen in hoe de smering wordt beheerd, of om smeeracties rechtstreeks te koppelen aan de betrouwbaarheid van de installaties.
Inzicht in hoe smeerfilms zich gedragen in grens-, gemengde en hydrodynamische regimes is essentieel om deze uitdagingen aan te pakken. Lees ons artikel over smeerregimes.
Toepassing in de praktijk
Hoe deze functies tot uiting komen, hangt af van de toepassing:
Lagers → vaak gevoelig voor verontreiniging en vocht. Functies 2 (slijtage beperken), 4 (verontreiniging beheersen) en 6 (afdichting) zijn het meest cruciaal.
Versnellingsbakken → vereisen voornamelijk warmteafvoer en een stabiele viscositeit. Functies 1 en 3 spelen de hoofdrol.
Hydraulische systemen → gericht op krachtoverbrenging met minimale verliezen. Functie 7 is cruciaal.
Praktijkvoorbeeld
Bij een ventilatorlager werden hoge bedrijfstemperaturen en voortijdige schade teruggevoerd op twee oorzaken:
- Onjuist smeermiddel dat de belasting en temperatuur niet kon weerstaan
- Slechte en ongecontroleerde smeerpraktijken
De oplossing: een Interflon Single Point Lubricator gevuld met Interflon Grease MP2/3.
Voor & na
Zes maanden later werkt het lager nog steeds betrouwbaar, waarbij de stabiele bedrijfstemperaturen duidelijk zichtbaar zijn op de thermografische beelden.
Standaard smeermiddelen verliezen vaak hun effectiviteit bij hoge belastingen of tijdens intensieve reiniging. De MicPol®-technologie zorgt voor een grotere filmsterkte en hechting, wat cruciale functies zoals slijtagebescherming en corrosiebestendigheid ondersteunt.
Het juiste schone smeermiddel, in de juiste hoeveelheid, op het juiste moment: dat is de sleutel tot succes.
Conclusie
Smeermiddelen zijn geen onbelangrijke kostenpost, maar een bepalende factor voor betrouwbaarheid en efficiëntie. Hun functies, van het verminderen van wrijving tot het beheersen van verontreiniging, zijn essentieel voor stabiele prestaties en een langere levensduur van componenten.
Naarmate machines efficiënter en duurzamer moeten werken, worden de eisen aan smeermiddelen steeds hoger. Tegelijkertijd ontbreekt het veel smeerprogramma’s nog steeds aan structuur:
- Er blijven slechte en ongecontroleerde werkwijzen bestaan
- De verantwoordelijkheid is onduidelijk
- Er zijn geen KPI’s om smeerprogramma’s aan te sturen. Zonder duidelijke meetcriteria is het onmogelijk om inzicht te krijgen in hoe de smering wordt beheerd, of om maatregelen rechtstreeks te koppelen aan de betrouwbaarheid van de installaties.
Deze veeleisende omstandigheden vereisen meer dan conventionele smering. De MicPol®-technologie van Interflon is speciaal voor dit doel ontworpen en versterkt de smeerfilm, zodat kritieke functies effectief blijven, zelfs bij hoge belastingen, agressieve reiniging of langere intervallen. Met onze PFAS-vrije oplossingen kunnen bedrijven bovendien voldoen aan toekomstige eisen op het gebied van naleving en duurzaamheid.
👉 Wilt u weten welke functies en werkwijzen het meest cruciaal zijn voor uw machines? Onze technische adviseurs kunnen uw smeerprogramma beoordelen, de juiste KPI’s vaststellen en u helpen de betrouwbaarheid op lange termijn te waarborgen.
Auteur: Janneke van der Pol, MLT I
